Την ώρα που η τρόικα συνεχίζει να εξετάζει τα ελληνικά δημοσιονομικά ζητήματα, ανώτατος αξιωματούχος του ΔΝΤ ανέφερε πως τυχόν αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους σε καμία περίπτωση δεν θα θεράπευε ως δια θαύματος την ελληνική κρίση.
Το κλιμάκιο της τρόικας βρίσκεται αυτό το διάστημα στην Αθήνα προκειμένου να εξετάσει αν το σκληρό οικονομικό πρόγραμμα της χώρας συνεχίζει να προχωρά, και αν η νέα χρηματοδότηση είναι βιώσιμη. Η έγκρισή της τρόικας είναι απαραίτητη για να εισπράξει η Ελλάδα την επόμενη δόση της συνολικής οικονομικής βοήθειας των €110 δισ.
Οι αναλυτές όμως συμφωνούν πως το ποσό αυτό δεν θα είναι αρκετό, και πως η Ελλάδα θα χρειαστεί τουλάχιστον €60 δισ. για να επιβιώσει ως το 2013.
Ένας τρόπος για να απαλυνθούν τα προβλήματα της Ελλάδας είναι η αλλαγή των όρων του μνημονίου, μια αναδιάρθρωση του χρέους δηλαδή. Όμως ο Antonio Borges, διευθυντής του ευρωπαϊκού ΔΝΤ διαφωνεί, αφού δεν το βλέπει ως λύση.
Και έτσι γεννάται το ερώτημα: Ποιες είναι οι επιλογές της Αθήνας; Η κυβέρνηση μείωσε τις δαπάνες και της έχει ζητηθεί να αυξήσει τη φορολόγηση. Πολύ σύντομα θα δούμε και εκποίηση της δημόσιας περιουσίας της. Όπως λέει ο Borges, το ελληνικό πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων αξίας €50 δισ. αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 20% των περιουσιακών στοιχείων που θα μπορούσαν να πουληθούν για να συγκεντρωθούν χρήματα. Αν όμως η κυβέρνηση προχωρήσει σε μια τέτοια εκποίηση, θα έχει να αντιμετωπίσει τεράστια εσωτερική πολιτική αντιπολίτευση.
Το τι θα γίνει με την Ελλάδα, αναμένεται να συζητηθεί την επόμενη εβδομάδα στη τακτική συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ. Πάντως παρά την απομάκρυνση του κινδύνου της φιλανδικής άρνησης για περαιτέρω διασώσεις, η χορήγηση επιπλέον χρημάτων για οικονομική βοήθεια σε προβληματικές χώρες αρχίζει να αποτελεί πολιτικό πρόβλημα σε κάποια ευρωπαϊκά κράτη.
Το όλο ζήτημα είναι βασικά αριθμητικό. Τα €110 δισ. που δόθηκαν στην Ελλάδα, ήταν εξαρχής πολύ λίγα για να επιβιώσει η χώρα για τρία ολόκληρα χρόνια.
Βάσει του σχεδιασμού της, η διάσωση κάλυπτε τις ελληνικές συνολικές ανάγκες για σχεδόν δυο χρόνια, με την προσδοκία ότι η χώρα θα μπορούσε σταδιακά να αρχίζει να δανείζεται από τις ιδιωτικές αγορές και πως η χρηματοδότηση της τρόικας θα μπορούσε να σταματήσει. Έτσι, οι αρχικοί υπολογισμοί του Μάη του 2010, ήθελαν την Ελλάδα να χρειάζεται περίπου €151.5 δισ. σε τρία χρόνια, προκειμένου να καλυφθούν τα ελλείμματα, να εξοφληθούν τα μακροπρόθεσμα δάνεια, και να στηριχτούν οι τράπεζές της. Η ΕΕ υπολόγισε πως η Ελλάδα θα χρειάζονταν να δανειστεί άλλα €40 δισ. από μόνη της για να κλείσουν οι τρύπες.
Τον επόμενο χρόνο τα νούμερα χειροτέρεψαν. Η Ελλάδα δεν έφτασε τους στόχους της, και τώρα υπολογίζεται πως θα χρειαστεί να δανειστεί άλλα €45 δισ. εκ των οποίων τα €26.7 μέσα στο 2012.
Σχεδόν κανένας δεν πιστεύει πως η Ελλάδα μπορεί να μαζέψει τόσα χρήματα αφού σήμερα οι αγορές ζητούν περισσότερο από 15% για να της δανείσουν, και οι οίκοι αξιολόγησης θεωρούν το χρέος της ως σκουπίδι.
Τι μπορεί να γίνει λοιπόν;
Υπάρχουν τέσσερις επιλογές, μερικές από τις οποίες μπορούν να συνδυαστούν.
Πρώτον, να διορθωθούν οι όροι του μνημονίου προς όφελος της χώρας, με την ελπίδα πως οι ιδιωτικοποιήσεις θα φέρουν χρήματα. Μια πρόταση είναι να μειωθεί το επιτόκιο που πληρώνει η Ελλάδα για τα ποσά που έλαβε. Το 2012, η Ελλάδα θα πληρώσει σχεδόν €3 δισ. σε τόκους προς τους δανειστές της στην ευρωζώνη. Ακόμη όμως και αν μηδενιστούν οι τόκοι, αυτό δεν θα επηρεάσει σημαντικά το χάσμα των €26.7 δισ. Και το να εισπραχθούν σημαντικά ποσά από τις επερχόμενες ιδιωτικοποιήσεις δεν είναι πολύ σίγουρο.
Δεύτερον, η ΕΕ μπορεί να προσφέρει στη χώρα κι άλλα χρήματα. Ο μηχανισμός στήριξης στήθηκε για αυτόν ακριβώς το λόγο, και μπορεί να το κάνει. Κάτι τέτοιο όμως θα συνοδευτεί και από πολλές αντιρρήσεις. Επιπλέον, το 2012, θα πρέπει να επιστραφούν κάπου €35 δισ. από μακροχρόνια δάνεια, στους ιδιώτες επενδυτές. Αυτό σημαίνει ότι η όποια νέα βοήθεια θα πάει στην αποπληρωμή χρεών προς τις τράπεζες και τους δανειστές, με τους φορολογούμενους να παίρνουν όλο το ρίσκο.
Τρίτον, μπορεί να ζητηθεί από την Ελλάδα να προχωρήσει σε «εθελοντική ανταλλαγή» προς τους ιδιώτες δανειστές, όπου αυτοί θα παραδώσουν τα ληξιπρόθεσμα ομόλογά τους, με αντάλλαγμα κάποια νέα που θα λήγουν στο μέλλον. Το ρίσκο σε αυτή την περίπτωση είναι πως αν δεν συμφωνήσουν αρκετοί από τους πιστωτές, η κατάσταση θα περιπλακεί, με κάποιους από αυτούς να πληρώνονται, θέλουν δεν θέλουν, με νέα ελληνικά ομόλογα. Το κέρδος θα είναι ότι αφού οι πιστωτές θα περιμένουν κι άλλο για να πληρωθούν, θα αναγκαστούν να μοιραστούν τα ρίσκα.
Αν μια πλειοψηφία των δανειστών της , που έχει να λαμβάνει μέσα στο 2012, πειστεί να περιμένει κι άλλο, τότε ίσως η Ελλάδα καταφέρει να τα φέρει βόλτα για το 2012 χωρίς να χρειαστεί περαιτέρω οικονομική στήριξη.
Καμία όμως από αυτές τις επιλογές δεν επηρεάζει το συνολικό μέγεθος του ελληνικού χρέους, που αγγίζει τα €350 δισεκατομμύρια και που συνεχώς αυξάνεται. Πολλοί οικονομολόγοι είναι πεπεισμένοι πως η Ελλάδα δεν θα μπορέσει ποτέ να αποπληρώσει αυτό το χρέος.
Έτσι μένει μια τελευταία επιλογή. Τα «κουρέματα». Αφού η Ελλάδα αδυνατεί να αντεπεξέλθει, καλύτερα θα είναι να γίνει κάτι τέτοιο σύντομα, παρά να συνεχιστεί το πρόβλημα και η πίεση που ασκείται προς την ελληνική οικονομία.
Τα κουρέματα όμως θα απομονώσουν την Ελλάδα από τις αγορές για αρκετό καιρό, και πιθανόν να δημιουργήσουν σημαντικές αναταράξεις στην αγορά ομολόγων, και στο τραπεζικό σύστημα ολόκληρης της ευρωζώνης. Μπορεί μάλιστα να αναγκάσουν την ΕΕ να προχωρήσει σε διάσωση και άλλων κυβερνήσεων, αλλά και τραπεζικών συστημάτων.
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΧΡΕΟΥΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΧΡΕΟΥΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Τρίτη 17 Μαΐου 2011
Τρίτη 7 Δεκεμβρίου 2010
«Τι θα συμβεί στην περίπτωση που η Ελλάδα χρειαστεί να διασώσει μία τράπεζα;» αναρωτιέται ο Έλληνας επενδυτής. «Ποιος θα πληρώσει τότε το τίμημα και πώς θα αποφευχθεί μία μεγαλύτερης κλίμακας τραπεζική κρίση;»
Παρά την προσφυγή της Ελλάδας στο ΔΝΤ και τον μηχανισμό στήριξης και παρά την ανακοίνωση περί επιμήκυνσης του χρόνου αποπληρωμής των ελληνικών δανείων, το επιτόκιο των δεκαετών ελληνικών ομολόγων βρίσκεται στο 11,56%, με την τρέχουσα τιμή των ομολόγων στην αγορά στα 69 σεντς στο ευρώ. Την ίδια στιγμή το επιτόκιο των ομολόγων επταετίας κυμαίνεται στο 12,51% και το επιτόκιο των ομολόγων τριετίας στο 12,89%.
Οι τιμές επιτοκίων και ομολόγων μας δείχνουν ότι επενδυτές θεωρούν σχεδόν βέβαιη την αδυναμία της Ελλάδας να εξυπηρετήσει το χρέος της. Πέρα από αυτό, ωστόσο, η σύγκριση των επιτοκίων ομολόγων διαφορετικής διάρκειας λήξης μας φανερώνει πως, όσο μικραίνει ο χρονικός ορίζοντας λήξης τους, τόσο μεγαλώνει το επιτόκιό τους.
Αυτό συνεπάγεται ότι οι επενδυτές θεωρούν πως το ρίσκο πτώχευσης είναι μεγαλύτερο στο διάστημα των επόμενων 3 ετών απ' ό,τι σε αυτό των 7 ή των 10 ετών, παρόλο που και στα τρία αυτά διαστήματα το ρίσκο εκτιμάται εξαιρετικά υψηλό. Προκειμένου να συναντήσουμε επιτόκιο κάτω από το 10% πρέπει να κοιτάξουμε τα 30ετή ομόλογα (ανέρχεται στο 9%), όμως και αυτά πωλούνται στην αγορά στα 54 σεντς στο ευρώ.
Την Παρασκευή ο οίκος αξιολόγησης Standard & Poor's ανακοίνωσε ότι μπορεί να περιορίσει την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας στο ΒΒ-, εάν καταστεί σαφές ότι ο προτεινόμενος Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) θα ευνοήσει τους δημόσιους πιστωτές σε βάρος των ιδιωτών που κατέχουν κρατικά ομόλογα. Ο οίκος είπε χαρακτηριστικά πως «η Ελλάδα, ως δυνητικός αποδέκτης της χρηματοδότησης του ESM, μπορεί να τύχει αρνητικής αξιολόγησης της πιστοληπτικής της ικανότητας».
Είναι ξεκάθαρο από την παραπάνω ανακοίνωση ότι ο οίκος Standard & Poor’s θεωρεί πως η Ελλάδα είναι πιθανό να προσφύγει στον ESM προκειμένου να προβεί σε αναδιάρθρωση του χρέους της. Σύμφωνα με αναλυτές του Bloomberg ο οίκος θεωρεί πως η Ελλάδα δε θα καταφέρει να εξυπηρετήσει το χρέος της και θα οδηγηθεί σε αναδιάρθρωση νωρίτερα από το τέλος της περιόδου αποπληρωμής των δανείων στο ΔΝΤ.
Τα δάνεια από το ΔΝΤ και την Ε.Ε., η επιμήκυνση και ακόμη και το ενδεχόμενο νέου δανείου δεν λύνει το διαρθρωτικό πρόβλημα χρέους της Ελλάδας, εκτιμούν, το οποίο θα διογκώνεται όσο περνούν τα χρόνια και κάποια στιγμή θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με αναδιάρθρωση.
Αναλυτές στη Γερμανία θεωρούν ότι η Μέρκελ είχε στο μυαλό της πρώτα την Ελλάδα, όταν πρότεινε τη δημιουργία του σχετικού μηχανισμού σταθερότητας, και μετά τις υπόλοιπες προβληματικές χώρες και θεωρούν σχεδόν δεδομένη την ανάγκη χρήσης του από τη χώρα στα επόμενα χρόνια.
Αναλυτές, επενδυτές και traders σε Λονδίνο και Μόναχο, ωστόσο, βλέπουν πέρα από την κρατική κρίση χρέους και μία εκκολαπτόμενη τραπεζική κρίση στην Ελλάδα καθώς και μία προσπάθεια αυτή να μείνει κρυφή, κάτι το οποίο προβλέπουν πως δύσκολα θα μπορέσει να συμβαίνει για πολύ καιρό ακόμη. «Γιατί να θέλει οποιοσδήποτε να δανείσει στην Ελλάδα;» αναρωτιέται χρηματομεσίτης στο City σε συνέντευξη του στους Financial Times (FT).
«Όσο η ευρωπαϊκή κρίση συνεχίζεται είναι απίθανο να βρεθεί κανείς να δανείσει χρήματα στις ελληνικές τράπεζες. Η ελληνική οικονομία είναι η ασθενέστερη στην Ευρώπη και θα χρειαστεί πολύς καιρός μέχρι να επιστρέψει η εμπιστοσύνη».
Οι ελληνικές τράπεζες περνούν τη χειρότερη κρίση τους των τελευταίων δεκαετιών και ας γίνονται πολιτικές δηλώσεις που προσπαθούν να πείσουν για το αντίθετο. «Ο ελληνικός τραπεζικός τομέας είναι πολύ πιο στενά συνδεδεμένος με το κράτος απ' ό,τι φαίνεται εκ πρώτης όψεως» είπε Έλληνας επενδυτής με συναλλαγές δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ με τις σημαντικότερες ελληνικές τράπεζες. «Τράπεζες και κράτος σε πολλές περιπτώσεις είναι ένα και καλύπτουν ο ένας τον άλλον».
Παρόμοια διαπίστωση έκανε πρόσφατα και ο οίκος αξιολόγησης Fitch τονίζοντας ότι ο ελληνικός τραπεζικός κλάδος έχει συνδεθεί με το κράτος σε μεγάλο βαθμό και επισημαίνοντας επιπλέον ότι τα επισφαλή δάνεια στην Ελλάδα θα συνεχίσουν να αυξάνονται τουλάχιστον έως τα μέσα του 2011. Δυσμενέστερη σχετικά με το θέμα αυτό είναι η πρόβλεψη της UBS, που υπολογίζει πως τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια θα κυμανθούν στο 15% το 2012.
Οι ελληνικές τράπεζες είχαν δανειστεί μέχρι το τέλος του Οκτωβρίου από την ΕΚΤ 92,4 δισ. ευρώ και η εξάρτησή τους από την ΕΚΤ παραμένει κοντά στο 100%. Η ΕΤΕ και η Eurobank μπόρεσαν να δανειστούν 4,7 και 3 δισ. ευρώ αντίστοιχα με repos, αλλά, όταν αυτά καλύπτονται από κρατικά ομόλογα, δέχονται περικοπή στην ονομαστική τους αξία τουλάχιστον της τάξης του 20%.
Τα κέρδη των τραπεζών στο εννεάμηνο έχουν μειωθεί κατά μέσον όρο 80%, κατάσταση η οποία είναι συνδεδεμένη με την πορεία της ελληνικής οικονομίας και αναμένεται να χειροτερέψει. Οι καταθέσεις μειώθηκαν κατά 26,7 δισ. στο 10μηνο του έτους, μείωση της τάξης του 11% επί των συνολικών καταθέσεων στις ελληνικές τράπεζες, με μερικούς τραπεζίτες να προβλέπουν περαιτέρω μείωση της τάξης του 20% το 2011, σύμφωνα με τους FT.
«Η κατάσταση μερικών ελληνικών τραπεζών είναι δραματική» ανέφερε Έλληνας επενδυτής με επένδυση πολλών δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ υπό έγκριση. «Έχω έγκριση για δάνειο 45 εκατ. ευρώ από μεγάλη ελληνική τράπεζα, αλλά δεν πρόκειται να προχωρήσει υπό τις τρέχουσες συνθήκες καθώς δεν υπάρχουν χρήματα. Οι τράπεζες δεν έχουν ρευστό και χρησιμοποιούν το ενεργητικό τους για να δανειστούν. Όλα τα προηγούμενα δάνεια που είχα έχουν τιτλοποιηθεί και πουληθεί ή έχουν μπει ως εγγύηση για να πάρουν οι τράπεζες δανεικά» συμπλήρωσε.
Υπό την πίεση της κατάστασης οι τράπεζες που έχουν τη δυνατότητα προβαίνουν σε έκδοση καλυμμένων ομολόγων υποθηκεύοντας ό,τι πολυτιμότερο υπάρχει στο ενεργητικό τους. Η πτώση των τιμών στην αγορά κατοικίας, ωστόσο, προκαλεί μείωση της πραγματικής αξίας του ενεργητικού των τραπεζών.
Η εκκολαπτόμενη κρίση στον ελληνικό τραπεζικό κλάδο για μερικούς είναι ήδη ένα γεγονός. Το σίγουρο είναι πως επηρεάζει καταλυτικά την αγορά, αφού η χορήγηση των δανείων έχει στεγνώσει. Ο ρυθμός ανόδου των χορηγήσεων δανείων θα είναι αρνητικός το 2011 ή, στην καλύτερη περίπτωση, μηδενικός σύμφωνα με την πρόβλεψη του οίκου Fitch.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία οι αποταμιεύσεις των νοικοκυριών μειώνονται παράλληλα με τη μείωση του εισοδήματος και το τελευταίο αναμένεται να συρρικνωθεί ακόμη περισσότερο το 2011.
Όσον αφορά την επιστροφή των τραπεζών στη διατραπεζική αγορά, αυτό είναι ακόμη μακρινό σενάριο σύμφωνα με την UBS, που προβλέπει ότι οι ελληνικές τράπεζες θα παραμείνουν απόλυτα εξαρτημένες από την ΕΚΤ.
Παρόλα τα παραπάνω, αλλά και τις δεινές προβλέψεις για την πορεία της ελληνικής οικονομίας, το υπουργείο Οικονομικών θεώρησε «έκπληξη» την απόφαση του οίκου αξιολόγησης Standard & Poor's να θέσει την Ελλάδα υπό παρακολούθηση με αρνητική προδιάθεση. «Η προσέγγιση της S&P αφορά μόνο χώρες με προβλήματα πρόσβασης στις αγορές μετά το 2013 και δεν μπορεί να ισχύει για την Ελλάδα» συμπλήρωσε το υπουργείο.
«Αν η προσέγγιση της S&P δεν ισχύει για την Ελλάδα, τότε για ποιον ισχύει;» σχολίασαν με έκπληξη αναλυτές στο Λονδίνο μετά τη δημοσίευση της ανακοίνωσης του υπουργείου Οικονομικών στο Reuters.
Με την κρίση ρευστότητας να μεγαλώνει, το υπουργείο Οικονομικών εξασφάλισε ένα νέο πακέτο 20 δισ. για τη στήριξη των τραπεζών, από τα οποία αναμένεται να λάβουν 3 με 4 δισ. η ΕΤΕ, η Alpha Bank, η Eurobank και η Πειραιώς. Αυτό μπορεί να δώσει χρόνο στον τραπεζικό κλάδο, αλλά δεν λύνει το πρόβλημα, ενώ τις συνδέει ακόμη περισσότερο με το κράτος κάνοντας μία ενδεχόμενη επιδείνωση της κατάστασης σε ένα από τα δύο μαχαίρι και για το άλλο.
«Τι θα συμβεί στην περίπτωση που η Ελλάδα χρειαστεί να διασώσει μία τράπεζα;» αναρωτιέται ο Έλληνας επενδυτής. «Ποιος θα πληρώσει τότε το τίμημα και πώς θα αποφευχθεί μία μεγαλύτερης κλίμακας τραπεζική κρίση;»
Αν η ελληνική κυβέρνηση παραδεχτεί ότι υπάρχει τραπεζική κρίση, τότε θα προκαλέσει μεγαλύτερη αναστάτωση στους πολίτες και θα κινδυνεύσει να επιδεινώσει το πρόβλημα. Όμως ο χρόνος που μπορεί να κρύψει το πρόβλημα κάποια στιγμή θα τελειώσει και, αν το μόνο στοίχημά της είναι ότι μέχρι τότε η Ελλάδα θα έχει καταφέρει, άγνωστο πώς, να έχει λύσει το πρόβλημα του κρατικού χρέους, τότε είναι καλό να ξεκινήσει άμεσα η κατάρτιση ενός σχεδίου Β».
Του Πάνου Παναγιώτου*
* Χρηματιστηριακός τεχνικός αναλυτής, διευθυντής GSTA/EKTA
Οι τιμές επιτοκίων και ομολόγων μας δείχνουν ότι επενδυτές θεωρούν σχεδόν βέβαιη την αδυναμία της Ελλάδας να εξυπηρετήσει το χρέος της. Πέρα από αυτό, ωστόσο, η σύγκριση των επιτοκίων ομολόγων διαφορετικής διάρκειας λήξης μας φανερώνει πως, όσο μικραίνει ο χρονικός ορίζοντας λήξης τους, τόσο μεγαλώνει το επιτόκιό τους.
Αυτό συνεπάγεται ότι οι επενδυτές θεωρούν πως το ρίσκο πτώχευσης είναι μεγαλύτερο στο διάστημα των επόμενων 3 ετών απ' ό,τι σε αυτό των 7 ή των 10 ετών, παρόλο που και στα τρία αυτά διαστήματα το ρίσκο εκτιμάται εξαιρετικά υψηλό. Προκειμένου να συναντήσουμε επιτόκιο κάτω από το 10% πρέπει να κοιτάξουμε τα 30ετή ομόλογα (ανέρχεται στο 9%), όμως και αυτά πωλούνται στην αγορά στα 54 σεντς στο ευρώ.
Την Παρασκευή ο οίκος αξιολόγησης Standard & Poor's ανακοίνωσε ότι μπορεί να περιορίσει την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας στο ΒΒ-, εάν καταστεί σαφές ότι ο προτεινόμενος Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) θα ευνοήσει τους δημόσιους πιστωτές σε βάρος των ιδιωτών που κατέχουν κρατικά ομόλογα. Ο οίκος είπε χαρακτηριστικά πως «η Ελλάδα, ως δυνητικός αποδέκτης της χρηματοδότησης του ESM, μπορεί να τύχει αρνητικής αξιολόγησης της πιστοληπτικής της ικανότητας».
Είναι ξεκάθαρο από την παραπάνω ανακοίνωση ότι ο οίκος Standard & Poor’s θεωρεί πως η Ελλάδα είναι πιθανό να προσφύγει στον ESM προκειμένου να προβεί σε αναδιάρθρωση του χρέους της. Σύμφωνα με αναλυτές του Bloomberg ο οίκος θεωρεί πως η Ελλάδα δε θα καταφέρει να εξυπηρετήσει το χρέος της και θα οδηγηθεί σε αναδιάρθρωση νωρίτερα από το τέλος της περιόδου αποπληρωμής των δανείων στο ΔΝΤ.
Τα δάνεια από το ΔΝΤ και την Ε.Ε., η επιμήκυνση και ακόμη και το ενδεχόμενο νέου δανείου δεν λύνει το διαρθρωτικό πρόβλημα χρέους της Ελλάδας, εκτιμούν, το οποίο θα διογκώνεται όσο περνούν τα χρόνια και κάποια στιγμή θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με αναδιάρθρωση.
Αναλυτές στη Γερμανία θεωρούν ότι η Μέρκελ είχε στο μυαλό της πρώτα την Ελλάδα, όταν πρότεινε τη δημιουργία του σχετικού μηχανισμού σταθερότητας, και μετά τις υπόλοιπες προβληματικές χώρες και θεωρούν σχεδόν δεδομένη την ανάγκη χρήσης του από τη χώρα στα επόμενα χρόνια.
Αναλυτές, επενδυτές και traders σε Λονδίνο και Μόναχο, ωστόσο, βλέπουν πέρα από την κρατική κρίση χρέους και μία εκκολαπτόμενη τραπεζική κρίση στην Ελλάδα καθώς και μία προσπάθεια αυτή να μείνει κρυφή, κάτι το οποίο προβλέπουν πως δύσκολα θα μπορέσει να συμβαίνει για πολύ καιρό ακόμη. «Γιατί να θέλει οποιοσδήποτε να δανείσει στην Ελλάδα;» αναρωτιέται χρηματομεσίτης στο City σε συνέντευξη του στους Financial Times (FT).
«Όσο η ευρωπαϊκή κρίση συνεχίζεται είναι απίθανο να βρεθεί κανείς να δανείσει χρήματα στις ελληνικές τράπεζες. Η ελληνική οικονομία είναι η ασθενέστερη στην Ευρώπη και θα χρειαστεί πολύς καιρός μέχρι να επιστρέψει η εμπιστοσύνη».
Οι ελληνικές τράπεζες περνούν τη χειρότερη κρίση τους των τελευταίων δεκαετιών και ας γίνονται πολιτικές δηλώσεις που προσπαθούν να πείσουν για το αντίθετο. «Ο ελληνικός τραπεζικός τομέας είναι πολύ πιο στενά συνδεδεμένος με το κράτος απ' ό,τι φαίνεται εκ πρώτης όψεως» είπε Έλληνας επενδυτής με συναλλαγές δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ με τις σημαντικότερες ελληνικές τράπεζες. «Τράπεζες και κράτος σε πολλές περιπτώσεις είναι ένα και καλύπτουν ο ένας τον άλλον».
Παρόμοια διαπίστωση έκανε πρόσφατα και ο οίκος αξιολόγησης Fitch τονίζοντας ότι ο ελληνικός τραπεζικός κλάδος έχει συνδεθεί με το κράτος σε μεγάλο βαθμό και επισημαίνοντας επιπλέον ότι τα επισφαλή δάνεια στην Ελλάδα θα συνεχίσουν να αυξάνονται τουλάχιστον έως τα μέσα του 2011. Δυσμενέστερη σχετικά με το θέμα αυτό είναι η πρόβλεψη της UBS, που υπολογίζει πως τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια θα κυμανθούν στο 15% το 2012.
Οι ελληνικές τράπεζες είχαν δανειστεί μέχρι το τέλος του Οκτωβρίου από την ΕΚΤ 92,4 δισ. ευρώ και η εξάρτησή τους από την ΕΚΤ παραμένει κοντά στο 100%. Η ΕΤΕ και η Eurobank μπόρεσαν να δανειστούν 4,7 και 3 δισ. ευρώ αντίστοιχα με repos, αλλά, όταν αυτά καλύπτονται από κρατικά ομόλογα, δέχονται περικοπή στην ονομαστική τους αξία τουλάχιστον της τάξης του 20%.
Τα κέρδη των τραπεζών στο εννεάμηνο έχουν μειωθεί κατά μέσον όρο 80%, κατάσταση η οποία είναι συνδεδεμένη με την πορεία της ελληνικής οικονομίας και αναμένεται να χειροτερέψει. Οι καταθέσεις μειώθηκαν κατά 26,7 δισ. στο 10μηνο του έτους, μείωση της τάξης του 11% επί των συνολικών καταθέσεων στις ελληνικές τράπεζες, με μερικούς τραπεζίτες να προβλέπουν περαιτέρω μείωση της τάξης του 20% το 2011, σύμφωνα με τους FT.
«Η κατάσταση μερικών ελληνικών τραπεζών είναι δραματική» ανέφερε Έλληνας επενδυτής με επένδυση πολλών δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ υπό έγκριση. «Έχω έγκριση για δάνειο 45 εκατ. ευρώ από μεγάλη ελληνική τράπεζα, αλλά δεν πρόκειται να προχωρήσει υπό τις τρέχουσες συνθήκες καθώς δεν υπάρχουν χρήματα. Οι τράπεζες δεν έχουν ρευστό και χρησιμοποιούν το ενεργητικό τους για να δανειστούν. Όλα τα προηγούμενα δάνεια που είχα έχουν τιτλοποιηθεί και πουληθεί ή έχουν μπει ως εγγύηση για να πάρουν οι τράπεζες δανεικά» συμπλήρωσε.
Υπό την πίεση της κατάστασης οι τράπεζες που έχουν τη δυνατότητα προβαίνουν σε έκδοση καλυμμένων ομολόγων υποθηκεύοντας ό,τι πολυτιμότερο υπάρχει στο ενεργητικό τους. Η πτώση των τιμών στην αγορά κατοικίας, ωστόσο, προκαλεί μείωση της πραγματικής αξίας του ενεργητικού των τραπεζών.
Η εκκολαπτόμενη κρίση στον ελληνικό τραπεζικό κλάδο για μερικούς είναι ήδη ένα γεγονός. Το σίγουρο είναι πως επηρεάζει καταλυτικά την αγορά, αφού η χορήγηση των δανείων έχει στεγνώσει. Ο ρυθμός ανόδου των χορηγήσεων δανείων θα είναι αρνητικός το 2011 ή, στην καλύτερη περίπτωση, μηδενικός σύμφωνα με την πρόβλεψη του οίκου Fitch.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία οι αποταμιεύσεις των νοικοκυριών μειώνονται παράλληλα με τη μείωση του εισοδήματος και το τελευταίο αναμένεται να συρρικνωθεί ακόμη περισσότερο το 2011.
Όσον αφορά την επιστροφή των τραπεζών στη διατραπεζική αγορά, αυτό είναι ακόμη μακρινό σενάριο σύμφωνα με την UBS, που προβλέπει ότι οι ελληνικές τράπεζες θα παραμείνουν απόλυτα εξαρτημένες από την ΕΚΤ.
Παρόλα τα παραπάνω, αλλά και τις δεινές προβλέψεις για την πορεία της ελληνικής οικονομίας, το υπουργείο Οικονομικών θεώρησε «έκπληξη» την απόφαση του οίκου αξιολόγησης Standard & Poor's να θέσει την Ελλάδα υπό παρακολούθηση με αρνητική προδιάθεση. «Η προσέγγιση της S&P αφορά μόνο χώρες με προβλήματα πρόσβασης στις αγορές μετά το 2013 και δεν μπορεί να ισχύει για την Ελλάδα» συμπλήρωσε το υπουργείο.
«Αν η προσέγγιση της S&P δεν ισχύει για την Ελλάδα, τότε για ποιον ισχύει;» σχολίασαν με έκπληξη αναλυτές στο Λονδίνο μετά τη δημοσίευση της ανακοίνωσης του υπουργείου Οικονομικών στο Reuters.
Με την κρίση ρευστότητας να μεγαλώνει, το υπουργείο Οικονομικών εξασφάλισε ένα νέο πακέτο 20 δισ. για τη στήριξη των τραπεζών, από τα οποία αναμένεται να λάβουν 3 με 4 δισ. η ΕΤΕ, η Alpha Bank, η Eurobank και η Πειραιώς. Αυτό μπορεί να δώσει χρόνο στον τραπεζικό κλάδο, αλλά δεν λύνει το πρόβλημα, ενώ τις συνδέει ακόμη περισσότερο με το κράτος κάνοντας μία ενδεχόμενη επιδείνωση της κατάστασης σε ένα από τα δύο μαχαίρι και για το άλλο.
«Τι θα συμβεί στην περίπτωση που η Ελλάδα χρειαστεί να διασώσει μία τράπεζα;» αναρωτιέται ο Έλληνας επενδυτής. «Ποιος θα πληρώσει τότε το τίμημα και πώς θα αποφευχθεί μία μεγαλύτερης κλίμακας τραπεζική κρίση;»
Αν η ελληνική κυβέρνηση παραδεχτεί ότι υπάρχει τραπεζική κρίση, τότε θα προκαλέσει μεγαλύτερη αναστάτωση στους πολίτες και θα κινδυνεύσει να επιδεινώσει το πρόβλημα. Όμως ο χρόνος που μπορεί να κρύψει το πρόβλημα κάποια στιγμή θα τελειώσει και, αν το μόνο στοίχημά της είναι ότι μέχρι τότε η Ελλάδα θα έχει καταφέρει, άγνωστο πώς, να έχει λύσει το πρόβλημα του κρατικού χρέους, τότε είναι καλό να ξεκινήσει άμεσα η κατάρτιση ενός σχεδίου Β».
Του Πάνου Παναγιώτου*
* Χρηματιστηριακός τεχνικός αναλυτής, διευθυντής GSTA/EKTA
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)